st. 468) w dziesiątym jeszcze wieku na pół barbarzyńcy, nie byli twórcami związku miast hazeatyckich, ale przywłaszczycielami go sobie.
Pomówmy naprzód o zemście zastąpionej opłatą pieniężną!.
W poemacie, który w czwartym po Chr. wieku żyjący Grzegorz ś. z Nanzyanzenu napisał, Nemezyuszowi, niegdyś Adwokatowi a za swego czasu Prezesowi Kapadocyi poświęciwszy, wyraził się mąż święty (1): że w obec przykładu Chrystusa Pana, który dał, odkupując ludzkość swą męką niczem jest nawet owa nauka, przez którą starożytny mędrzec Zalmoksys wpłynął na rozwinięcie się słynnej zasady międzynarodowego prawa ludów starożytnych, ażeby, zamiast narażać się na zemstę, wolno było za popełnienie przestępstwa okupywać się umówioną liczbą wołów. Skoro się to zdanie filozofa rozeszło po świecie, ustawał odtąd zwyczaj zabijania na ofiarę bogom niewolników w plon wziętych; tudzież przychodniów z obcego kraju (których też wolno było zabijać bezkarnie), jeżeli nikogo nie znaleźli coby się chciał opiekować nimi; nakoniec przestępców, którzy prawo przekraczali; a natomiast upowszechniła się zasada nowego prawa, stanowiąca, że ma być wolno we wszystkich przypadkach tych okupywać się bydłem, które,

------------
(1) Nie mając podręką wydania dzieł jego paryzkiego z r. 1842, użyłem wydania kolońskiego, które w dwóch foliałach 1690 u Weidmana wyszło Porówn. dodatek do tomu II str. 145. dzieła rzeczonego.