dzieło nosi napis Litwa przez I. J. Kraszewskiego w Warszawie 1847 — 50. w dwóch tomach wydana. Zbadano w niem starożytne Litwy dzieje, ustawy, język, wiarę obyczaje, pieśni, przysłowia, podania i. t. d., biorąc rzecz od samego jej początku aż do r. 1386, w którym Jagiełło Wielki Książe litewski Królem polskim został. Nie wykazano atoli w tem dziele, jaki był powód nienawiści, którą Litwa ku chrześciaństwu pałała aż do połączenia się z Polską; ani nie powiedziano przyczyny, czemu nienawiść tę porzucił sam nawet lud, owe (Kraszewskiego mówiąc słowy) najsilniejsze narodowości ogniwo; ani nie zastanowiono się nad tem, dla czego tenże Litwin, duchowo zjednoczony z Polską, już ani wiary katolickiej nie odstępował, jak to czynił chrzczony przez Krzyżaków, ani władzy którą mu los w osobie Polski narzucił na zwierzchniczkę, nie odstępował nigdy. Mniemam że przyczyną tego była lepsza dola, jakiej odtąd wieśniactwo litewskie doznawać poczęło, chociaż i ta okoliczność pozostawia jeszcze dużo do wyjaśnienia.
Dzieje pierwotne Czechów, Morawianów, Słowaków, i w ogóle wszystkich Słowian pod panowaniem Władysława Jagiellończyka w XV. XVI. wieku zjednoczonych, wiążą się ściśle z polskiemi i ruskiemi, na co w ciągu dzieła uwagę zwracałem. Osobliwie wewnętrzne rzeczonych ludów dzieje stykając się z sobą blizko, roztaczają swe koło na całą ówczesną słowiańszczyznę, która się od jeziora Konstancyjskiego w Szwajcaryi poczynając, szła. na wschód do Bawaryi, a na północ do Nordalbingii (dzisiejszego Szleswigu), kończąc się