go przyczepiono dla uświetnienia pochodzenia narodu polskiego; tudzież rozważmy, czy w podaniu o założycielu nowej dynastyi tkwi choć część prawdy; przy czem zwróćmy uwagę na badania Lelewela, który się, nad podaniem o Piaście głęboko zastanowiwszy, wyrzekł stanowczo, że Piast nigdy nie był Królem (1).
W pierwotnych dziejach Polski występuje postać ubogiego wieśniaka (pauper rusticus) Piasta. Pierwszy nasz kronikarz Marcin Gallus, nazywa go oraczem (arator) księcia Popiela, i na przedmieściu Gniezna osadza. Drugi po nim Mateusz, rolnikiem (agricola), a Boguchwała i Długosz kruszwickim go grodzaninem (mieszczaninem) być mienią. Urzędowe pisma polskie z r. 1526 wyrażają, się po prostu, że synem był chłopa bartnika (2). Nie wiedząc jak sobie wytłomaczyć, że tak nizkiego rodu męża posadzono na książęcym tronie, wpletli ci kronikarze w koło strych opowiadań cud, zrządzony w chacie owego chłopa, przez dwóch gości z tajnego zrządzenia boskiego zesłanych, czem znaczenie rolnika owego podnieść chcieli. Goście ci, postrzygając na chrześcijanina Piastowego syna, przejęli rodziców jego nadzieją świetnego losu, który postrzyżonego czeka (3). Speł-

----------------
(1) Polska wieków sr. I str. 311 — 15. Adam Mickiewicz wierzy w królowanie Piasta. Lit. słów. III. 61 — 2.
(2) Evesinsko (Iwasienko, Iwaniszko?) rusticus et mellicida genuit Piaszth cujus uxor fuit Orzepycza(tak). Patrz Acta Tomiciana. tom VIII s. no.
(3) Gallus I. rozd. 2 mówi: visis igitur Pazt et Repta miraculis quae flebant, aliquid magni presagii de pureo sentiebant.