Dopełnienia historyi prawodawstw słowiańskich cz. 2 (Maciejowski Wacław Aleksander)
Strona 5
biedzą się z niemi pisarze niemieccy, i silą się na to, ażeby je z języka swego jakoś przecie wyjaśnić. Daremna praca! Toż samo powiedzieć należy o wyrazach Laz, Lazi, Liti, które po prostu i w ogóle lud czynszowy, od niewolników wyosobniony, oznaczają według zeznania pomników prawa. Szeroko się o tem w pismach swych rozwodziłem; co łatwo sprawdzić, zajrzawszy do rejestrów.
Wajc zaufawszy objaśnieniu Grafa rzeczonych wyrazów, zaplątał się w wykładzie zasad politycznego prawa dawnych Teutonów, która porównywając z germańskiem nie wie co z niem począć. Powtarzając raz jeszcze o czem się wyżej obszernie mówiło, twierdzę, że błędnem jest wszystko co mówi o podziale i znaczeniu ludu, co o sotni (cente-na)i dziesiątku (decania), co o zakładaniu wsi i podziale roli, co o rozwoju gmin i powiatów.
Zestawiając tenże wieki cywilizacyi skandynawskiej z cywilizacyą jaka była w Germanii za Tacyta czasów, nie wykazał zachodzącego między niemi związku, i wykazać nie mógł, gdyż obie miały inne wcale początkowanie i rozwój. Skandynawska cywilizacya miała w swoim zarodzie ustrój wojskowy, germańska, przed zespoleniem się z teutonizmem, rolniczy. Pierwszy cechował ludność tułaczą, drugi osiedziałą. Tamta ludność kraj nachodząc obcy, urządzała go po wojskowemu. Ta jednostkami osiadając i tak mało po mału ziemię zaluduiając pustą, objawiła się za pierwszem już w dziejach wystąpieniem, jako mieszkanka wsi i mieścin gminnie urządzonych, na