Słowianie opanowali", przeto pisemko historyka rzymskiego acz obce przedstawia dzieje, okazuje nam jednak wiele śladów starożytności polskiej."
Nic prawdziwszego nad to z jednej strony, a z drugiej nic fałszywszego! Starożytności bowiem owe germańskie nie były i nie są, tak w zarodzie swym jak i rozwoju, dla nas, ale dla Niemców obco. Że ojciec historyi. polskiej krytycznie rozważanej, pisząc w roku 1772 dzieje naszego narodu, sarnę tylko obczyznę w Tacytowem dziełku upatrywał, nic w tem dziwnego; ale że moi rodacy, nie tylko po Naruszewiczu, lecz nawet niedawno zmarli, a nawet dzisiejsi (1), niczego się w niem co na słowiańskość wskazuje nie mogli i nie mogą, dopatrzyć, to mnie zadziwia wielce.
Nie rozprawiając więcej o różnicy Germanów a Teutonów, o której tyle się już w temi innych dziełach swych, narozprawiałem, zwracam uwagę czytelnika na tę okoliczność, że pismo Tacyta jak, od czasu ogłoszenia go drukiem (r. 1469), aż do chwili w której najnowsze jego wyszło wydanie (2), chromało, tak dotąd chroma i chromać będzie, dopóki się w niem nie wyróżni swewizm od teutonizmu, i tak

--------------------------
(1) Kritische Blicke in die Geschichte der Karpaten-Volker im Mittelalter (Mit einer lithograph. Karto) von Dr. Izidor Szaraniewicz. Lemberg. Selbst verlag 1871. Rys dziejów księstw Oświęcimskiego i Zatorskiego napisał Jan Nep. Gątkówski. We Lwowie 1867.
(2) P. Cornelii Taciti Germania. Ex Hanptii recensione recognovit et perpetua annotatione illustravit Fridericus Kritzius Professor Erfurtensis. Editio altera aucta etemendata. Berolini, sumptibusus Ferdinandi Schneideri MDCCCLXIV.