mi gospodarowano, nie powstały z celtyckich, które niczem więcej jak folwarkami nie były (1). Uczy nakoniec, że zkądinąd znakomite dzieła o pierwotnym języku (2), rządach (3), rolnictwie i prawach Germanów (4), mijają się z prawdą, ilekroć rozprawiają o szczegółach, które nie inaczej jak za pośrednictwem mowy, prawa i wewnętrznych Słowian dziejów mogą być zrozumiane i wyjaśnione.
Najdawniejsze zmianki o tych prawach znajdujemy tam gdzie historya wskazuje pierwsze gminy ukształtowane porządnie. Tak nazywane więc germańsko ludowe prawa (Leges barbarorum), a mianowicie redagowane dla krajów, których ludność po największej się części składała ze Swewów, są własnością równie swewskiego jak i teutońskiego pochodzenia będącej ludności. Wiadomo że nad rzekami Skaldą, tudzież po lewej stronie Renu, równie jak i wzdłuż górnego Dunaju i za Alpami (Longobardowie), ludność ta przebywała. Dla niej to pod wpływem Franków redagowane prawa wykazują dowodnie, że mieszczą w sobie wątek cechujący dwojaką narodowość: słowiańską i niemiecką. Znosząc się z

-------------------------------
(1) Haxthansen Ueber den Ureprung str. 29. w porównaniu z Darest de la Chavanne: Histoire des classes agricoles en France Paris 1858. s. 142 — 5.
(2) Althochdeutscuer Sprachschatz oder Wörterbuch der althoch. deutsehen Sprache i t. d. von Dr. E. G. Graff. Berlin 1834 — 42 w tomach sześciu ćwiartkowych. Siódmy zawiera rejestra.
(3) Deutsche Verfassungsgeschichte von G. Waitz I str. 21. 32 — 52 113 — 4, 179 — 81, 258-63.
(4) Jest ich nie mało; najnowsze ze znanych mi wydał G. Wajc pod napisem Ueber die altdeutsche Hufe, Göttingen 1854.